BÁO CÁO

Thực hiện Đề án “Phát huy vai trò của cơ quan và cán bộ tư pháp trong phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ nhân dân ở xã, phường, thị trấn” thuộc Chương trình hành động quốc gia phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến năm 2010, theo hướng dẫn của Bộ Tư pháp tại văn bản số 1282/BTP ngày 11 tháng 5 năm 2010 của Bộ Tư pháp về việc hướng dẫn tổng kết Chương trình hành động quốc gia về phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 2005 đến năm 2010, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa xin báo cáo kết quả như sau:

I. Tình hình và kết quả triển khai thực hiện Đề án

1. Ban hành văn bản

Ngày 06 tháng 6 năm 2006, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 38/2006/QĐ-UBND về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án Phát huy vai trò của cơ quan và cán bộ tư pháp trong phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ nhân dân ở xã, phường, thị trấn từ năm 2006 đến năm 2010.

Ngày 06 tháng 6 năm 2006, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 1021/QĐ-UBND về việc thành lập Ban chỉ đạo Chương trình hành động quốc gia phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ và nhân dân xã, phường, thị trấn tỉnh Khánh Hòa từ năm 2006 đến năm 2010.

2. Các hoạt động cụ thể

Quyết định số 38/2006/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã phân công trách nhiệm cụ thể cho Sở Tư pháp, Tòa án nhân dân tỉnh, Công an tỉnh và Trường Chính trị tỉnh. Căn cứ trách nhiệm được giao và bằng kinh phí từ ngân sách, từ các nguồn tài trợ trong và ngoài nước, các cơ quan đã triển khai các hoạt động cụ thể như sau:

2.1. Sở Tư pháp

- Xây dựng Kế hoạch công tác phổ biến giáo dục pháp luật hàng năm cho Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của tỉnh để triển khai thực hiện. Tiếp tục triển khai thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 19 tháng 12 năm 2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ và nhân dân; Quyết định số 13/2003/QĐ-TTg ngày 17 tháng 01 năm 2003 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình phổ biến giáo dục pháp luật giai đoạn từ năm 2003 - 2007 và Quyết định số 37/2008/QĐ-TTg ngày 12 tháng 3 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình phổ biến giáo dục pháp luật giai đoạn từ năm 2008 - 2012.

- Tham mưu cho Tỉnh ủy ban hành kế hoạch tiếp tục triển khai thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW của ban Bí thư và ban hành Kế hoạch số 75-KH/TU ngày 28 tháng 7 năm 2009 về tổng kết Chỉ thị 32-CT/TW, ngày 09 tháng 12 năm 2003 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân.

- Tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh định kỳ (mỗi quý một lần) tổ chức Hội nghị giới thiệu các văn bản pháp luật mới cho cán bộ chủ chốt của tỉnh với các nội dung gồm luật, pháp lệnh được Quốc hội thông qua tại các kỳ họp.

- Với nguồn kinh phí của Chương trình hỗ trợ khu vực doanh nghiệp - Hợp phần 1 (dự án BSPS) và thực hiện Dự án VIE/02/015 - Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp đã tổ chức 24 lớp tập huấn, đào tạo nghiệp vụ cho đối tượng là lãnh đạo, cán bộ pháp chế các Sở, ngành, Ủy ban nhân dân cấp huyện, Phòng Tư pháp và Ủy ban nhân dân cấp xã; các cán bộ cơ quan Thi hành án dân sự, cán bộ tư pháp xã, phường, thị trấn, tổ trưởng và tổ phó tổ hoà giải của các huyện, thị xã, thành phố cho gần 3.000 người tham gia các lớp tập huấn với nhiều nội dung phong phú thiết thực.

- Định kỳ hàng năm, Sở Tư pháp phối hợp với phòng Tư pháp của 02 huyện miền núi Khánh Sơn và Khánh Vĩnh tổ chức tập huấn cho các già làng, trưởng thôn của huyện Khánh Sơn và huyện Khánh Vĩnh với các nội dung: Luật Phòng, chống bạo lực gia đình; Luật Bảo vệ và phát triển rừng; Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý bảo vệ rừng, lâm sản; một số chế định của bộ luật Dân sự; Nghị định số 32/2002/NĐ-CP ngày 27 tháng 3 năm 2002 của Chính phủ quy định việc áp dụng Luật Hôn nhân gia đình năm 2000 đối với công dân thuộc các dân tộc thiểu số; Pháp lệnh về tổ chức và hòa giải ở cơ sở. Tổ chức lớp tập huấn cho 138 cán bộ chuyên trách công tác tư pháp ở các xã, phường, thị trấn trong tỉnh với các nội dung về công tác đăng ký và quản lý hộ tịch; công tác chứng thực và một số văn bản pháp luật mới được Quốc hội thông qua.

- Xây dựng kế hoạch và tổ chức lớp tập huấn cho lực lượng tuyên truyền viên và hòa giải viên ở cơ sở; tập huấn cho lực lượng báo cáo viên, cán bộ tư pháp cấp huyện và cán bộ chuyên trách công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (Kinh phí do Bộ Tư pháp - Triển khai thực hiện Đề án II “Củng cố, kiện toàn và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đáp ứng yêu cầu đổi mới, phát triển của đất nước” thuộc Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật của Chính phủ từ năm 2008-2012).

Với nguồn kinh phí hỗ trợ mỗi năm 15 triệu của Bộ Tư pháp, trong năm 2008 và 2009, Sở Tư pháp đã tổ chức 02 lớp tập huấn cho cán bộ Tư pháp các xã, phường, thị trấn trong toàn tỉnh với nội dung về đăng ký và quản lý hộ tịch, về công tác chứng thực; các văn bản pháp luật mới được ban hành cho hơn 300 đại biểu tham dự.

- Trong 5 năm (2005-2010) Sở Tư pháp đã tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh tổ chức 03 cuộc thi “Tìm hiểu Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính”, thi “Tìm hiểu Luật Phòng chống tham nhũng”, thi “Tìm hiểu luật Phòng, chống bạo lực gia đình”. Mỗi cuộc thi đều thu hút trên 95 ngàn bài tham gia dự thi.

- Tiếp tục duy trì việc quản lý và khai thác có hiệu quả Tủ sách pháp luật để phục vụ cho nhu cầu tìm hiểu pháp luật của cán bộ, nhân dân. Đến nay 100% các cơ quan, đơn vị đã có tủ sách pháp luật với nhiều đầu sách pháp luật thiết thực phục vụ nhu cầu tìm hiểu của cán bộ và nhân dân; một số đơn vị đã xây dựng được ngăn sách, túi sách Pháp luật ở các thôn, xóm, tổ dân phố (như huyện Vạn Ninh, Ninh Hòa, thị xã Cam Ranh và thành phố Nha trang).

- Tiếp tục củng cố, kiện toàn và tập huấn nghiệp vụ cho lực lượng báo cáo viên pháp luật của tỉnh; duy trì hoạt động của các Câu lạc bộ “Tuổi trẻ phòng chống tội phạm”.

- Phối hợp với Báo Khánh Hòa hàng tháng phát hành chuyên trang pháp luật và đời sống ra vào ngày thứ 2 của tuần giữa tháng; (phát hành 12 trang báo pháp luật/năm).

- Phối hợp với Đài Phát thanh và Truyền hình Khánh Hòa xây dựng nhiều chương trình tuyên truyền pháp luật, chương trình giao lưu trực tuyến trên sóng FM, thực hiện nhiều phóng sự và tọa đàm với nhiều nội dung như tuyên truyền về Bộ luật Dân sự năm 2005, Luật Giao thông đường bộ, Luật Đất đai, Luật Hôn nhân gia đình, Bộ luật Hình sự; Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình…

- Xây dựng phương án tuyên truyền, phổ biến pháp luật trên trang báo điện tử.

- Biên soạn và phát hành 19.200 Bản tin Tư pháp từ số 29 đến số 44 và gần 4.000 cuốn sách hỏi đáp pháp luật về Hình sự, về An toàn giao thông, về Xử lý vi phạm hành chính, về Phòng, chống tham nhũng, về Phòng, chống bạo lực gia đình, về luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và sách hỏi đáp pháp luật về Dân sự (phần thừa kế và hợp đồng); sách và bản tin của ngành được phát hành đến tận các thôn, tổ dân phố và các sở, ban ngành thuộc tỉnh.

- Công tác trợ giúp pháp lý:

+ Công tác trợ giúp pháp lý tiếp tục chú trọng đến việc hướng về cơ sở, đưa pháp luật đến với người dân đặc biệt là nhân dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Thông qua trợ giúp pháp lý lưu động, nhiều nội dung pháp luật cũng đã đi vào cuộc sống, đến được với các tầng lớp nhân dân, đồng thời góp phần hỗ trợ nhân dân trong việc giải quyết các tranh chấp một cách đúng pháp luật. Nội dung trợ giúp tập trung vào việc tư vấn, hướng dẫn cho đối tượng thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình trong các lĩnh vực hôn nhân gia đình, đất đai, hộ tịch, khiếu nại tố cáo...

+ Sở Tư pháp thường xuyên quan tâm tổ chức các lớp bồi dưỡng kiến thức pháp luật và kỹ năng trợ giúp pháp lý cho các cộng tác viên, đồng thời chỉ đạo Trung tâm Trợ giúp pháp lý chủ động xây dựng kế hoạch trợ giúp pháp lý lưu động; tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch đi trợ giúp pháp lý lưu động tại địa phương theo từng tháng; xây dựng Đề án thành lập 02 chi nhánh của Trung tâm tại huyện Ninh Hoà và thị xã Cam Ranh trình Ủy ban nhân dân xem xét phê duyệt; đề nghị cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý cho 01 cán bộ của Trung tâm.

+ Toàn tỉnh hiện có 123 cộng tác viên trợ giúp pháp lý và 42 Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý (gồm 18 câu lạc bộ trợ giúp pháp lý theo dự án, 18 câu lạc bộ trợ giúp pháp lý theo Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo và 06 câu lạc bộ theo chương trình 135 giai đoạn II).

+ Trung tâm đã tổ chức nhiều lớp tập huấn kỹ năng trợ giúp pháp lý, kiến thức pháp luật cho gần 986 người tham dự, trong đó có 02 lớp tập huấn trong chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo. Trợ giúp pháp lý cho 2.842 trường hợp, trong đó mời luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các đối tượng trước các cơ quan tố tụng 233 vụ; tư vấn 1.830 trường hợp; đi trợ giúp pháp lý lưu động 2.018 đợt tại các huyện trong tỉnh với 4.673 lượt người tham gia, qua trợ giúp lưu động đã tiếp nhận giải quyết hàng trăm đơn yêu cầu. Phát hàng ngàn tờ rơi tuyên truyền về pháp luật.

+ Phối hợp với Đài Phát thanh - Truyền hình Khánh Hòa thực hiện 03 Phóng sự về hoạt động Trợ giúp pháp lý; tổ chức 01 buổi toạ đàm về Trợ giúp pháp lý, phát trên sóng truyền hình địa phương; thực hiện 01 buổi phỏng vấn, giao lưu trực tiếp trên sóng FM.

+ Sở Tư pháp đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh thành lập Hội đồng phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng và tham mưu xây dựng dự thảo Quy chế hoạt động của Hội đồng phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng tại Khánh Hoà.

Trong công tác trợ giúp pháp lý vai trò của tư pháp cơ sở được phát huy. Thực hiện công tác chuyên môn, các cán bộ chuyên trách Tư pháp ở cơ sở đã thực hiện một số hoạt động tư vấn như: Giải đáp pháp luật về hộ tịch, đất đai, khiếu nại tố cáo... cho công dân. Thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý, cán bộ Tư pháp cơ sở đã chuyển các loại tài liệu tuyên truyền pháp luật do Trung tâm phân bổ đến tay người dân địa phương. Cùng với các hoạt động khác do Trung tâm và Phòng Tư pháp tổ chức tại địa phương, cán bộ Tư pháp đã đóng góp một phần đáng kể vào công tác trợ giúp pháp lý, giúp người dân giải toả vướng mắc về pháp luật và biết tìm đến Trung tâm để nhờ giúp đỡ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Nhìn chung, hoạt động trợ giúp pháp lý trên địa bàn tỉnh Khánh Hoà đã được thực hiện thường xuyên, có hiệu quả. Tuy nhiên vẫn còn những hạn chế như việc lựa chọn nguồn cán bộ có đủ tiêu chuẩn để đào tạo, bồi dưỡng cấp Chứng chỉ để bổ nhiệm Trợ giúp viên pháp lý còn gặp nhiều khó khăn, lực lượng cán bộ, viên chức làm việc ở Trung tâm còn thiếu và thay đổi liên tục; lực lượng cộng tác viên tham gia chưa đồng đều.

- Hoạt động của Tư pháp cấp huyện:

+ Các phòng Tư pháp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh đã chủ động làm tốt công tác tham mưu cho Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong việc theo dõi, đôn đốc các cơ quan chức năng và Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; ban hành kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật từng quý để tập trung chỉ đạo vào những lĩnh vực cụ thể sát thực với điều kiện thực tế của mỗi địa phương; hướng dẫn triển khai tổ chức thực hiện và kiểm tra thường xuyên kịp thời các hoạt động tuyên truyền ở cơ sở.

+ Trong 5 năm triển khai thực hiện đề án, tư pháp cấp huyện đã phối hợp với các Đài truyền thanh tiếp hình của huyện, hệ thống truyền thanh cấp xã và các Câu lạc bộ pháp luật thực hiện tuyên truyền pháp luật dưới nhiều hình thức, kết quả đã tổ chức 26.561 buổi tuyên truyền ở xã, phường, thị trấn với 93.734 lượt người tham dự. Nội dung tuyên truyền tập trung vào các nội dung như Luật Bầu cử đại biểu quốc hội, Luật Nghĩa vụ quân sự, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Giao thông đường bộ, Luật Giao thông đường thủy nội địa, Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Phòng chống bạo lực gia đình, Luật Bình đẳng giới; Luật Khiếu nại, tố cáo, Luật Thi hành án dân sự, Luật Quốc tịch, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính, Luật Đất đai, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, Luật Thuế tài nguyên, Luật Khám chữa bệnh  v.v…

2.2. Tòa án nhân dân tỉnh

Trong hoạt động của hệ thống các cơ quan tư pháp, hoạt động xét xử của Tòa án được xác định là khâu trọng tâm có vai trò quyết định, hoạt động xét xử gắn với việc Tòa án nhân danh Nhà nước ra bản án bảo vệ lợi ích của Nhà nước, tổ chức, quyền lợi hợp pháp của cá nhân, giáo dục mọi người tuân thủ pháp luật. Xuất phát từ ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, lãnh đạo Tòa án nhân dân tỉnh đã chú trọng đến công tác xét xử lưu động, xem đây là kênh thông tin quan trọng để tăng cường công tác giáo dục pháp luật đến mọi tầng lớp nhân dân.

Tòa án nhân dân tỉnh chỉ đạo thẩm phán, hội thẩm nhân dân nghiên cứu kỹ hồ sơ vụ án, sớm đưa các vụ án ra xét xử, đặc biệt là các vụ án điểm, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, lực lượng công an và Viện Kiểm sát nhân dân để đảm bảo các phiên tòa lưu động diễn ra trang nghiêm, an toàn tuyệt đối theo đúng qui định của pháp luật. Những hành vi vi phạm pháp luật của bị cáo được Hội đồng xét xử xét hỏi, đại diện Viện Kiểm sát tranh luận với luật sư, bị cáo trước toàn thể nhân dân đến tham dự đã giúp người dân, nhất là lứa tuổi thanh thiếu niên hiểu biết thêm pháp luật về hình sự, nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật cho nhân dân nói chung và lứa tuổi thanh thiếu niên nói riêng. Trong 5 năm, đã tổ chức được 271 phiên tòa xét xử lưu động, trong đó có 08 vụ án điểm (cấp tỉnh xét xử lưu động 86 vụ, cấp huyện 185 vụ). Các loại án chủ yếu được đưa ra xét xử lưu động là các nhóm tội: tội giết người; tội cố ý gây thương tích; tội cướp tài sản; các tội phạm về ma túy; tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự; tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ v.v..

Do công tác chuẩn bị chu đáo nên các phiên tòa xét xử lưu động đã đạt những hiệu qủa thiết thực, nhận được sự quan tâm và sự đồng tình ủng hộ của đông đảo quần chúng tham dự phiên tòa và có tác dụng rất lớn trong việc phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn. Đặc biệt ở những địa phương có nhiều vụ án phức tạp, đối tượng hình sự nhiều, nhờ xét xử lưu động kịp thời mà tình hình tội phạm giảm đáng kể.

Cùng với việc tuyên truyền pháp luật thông qua việc tổ chức các phiên tòa xét xử lưu động, công tác tuyên truyền pháp luật cũng rất được quan tâm, Chi đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh có chương trình kế hoạch hàng năm tiến hành giao lưu tuyên truyền, giáo dục pháp luật nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ nhân dân ở xã, phường, thị trấn nhất là tầng lớp thanh niên ở địa phương. Chi đoàn đã tổ chức được 20 đợt giao lưu tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho cán bộ đoàn viên thanh niên các xã, phường, thị trấn như: phối hợp với Đoàn thanh niên thị trấn Vạn Giã, Đoàn thanh niên xã Vạn Bình (huyện Vạn Ninh) giao lưu, tuyên truyền pháp luật về phòng chống ma túy, pháp luật về hôn nhân và gia đình; phối hợp với Đoàn thanh niên thị trấn Tô Hạp (huyện miền núi Khánh Sơn) giao lưu, tuyên truyền pháp luật về hôn nhân và gia đình; phối hợp với Đoàn thanh niên thị trấn Cam Đức (huyện Cam Lâm) và Đoàn thanh niên phường Vĩnh Hòa (thành phố Nha Trang) giao lưu, tuyên truyền pháp luật về phòng chống ma túy và luật giao thông đường bộ. Ngoài ra chi đoàn Tòa án nhân dân tỉnh còn mời các chi đoàn các cơ quan trong khối nội chính cùng tham gia giao lưu với chi đoàn của trại giam A2. Qua mỗi đợt giao lưu, chi đoàn Tòa án nhân dân tỉnh đều tổ chức rút kinh nghiệm để không ngừng cải tiến phương pháp cho những lần giao lưu sau đạt hiệu quả cao hơn.

Thẩm phán là khách mời của Sở Tư pháp tham gia chuyên mục pháp luật và đời sống giao lưu trực tuyến với thính giả nghe đài trên sóng FM của Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh Khánh Hòa về Bộ luật tố tụng Dân sự, Bộ luật Dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình, (do khó khăn về kinh phí nên chuyên mục giao lưu trực tuyến trên sóng FM của Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh chỉ thực hiện trong năm 2008). 

2.3. Công an tỉnh

- Tiếp tục thực hiện Quyết định số 83/2006/QĐ-UBND ngày 16 tháng 10 năm 2006 của Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hoà về tăng cường biên chế tổ chức cho lực lượng công an xã ở những địa bàn đông dân cư trong tỉnh, Công an các địa phương đã tham mưu cho Ủy ban nhân dân cùng cấp quyết định tuyển chọn bổ sung lực lượng công an xã. Tính đến nay lực lượng công an xã toàn tỉnh được bổ sung mới 59 đồng chí, trong đó: Phó trưởng công an xã 09 đồng chí, công an viên 50 đồng chí. Tổng số lực lượng ông an xã toàn tỉnh hiện nay có 955 đồng chí (trưởng công an xã 103 đồng chí, Phó trưởng công an xã 161 đồng chí và 691 công an viên). 

- Để đào tạo, bồi dưỡng trình độ chuyên môn, nâng cao kiến thức pháp luật và năng lực phổ biến, giáo dục pháp luật cho lực lượng Công an xã, Công an tỉnh đã phối hợp với Sở Nội vụ, Trường Chính trị tỉnh và Trường Trung học Cảnh sát nhân dân II - Bộ Công an khai giảng lớp đào tạo Trung cấp nghiệp vụ hệ vừa học vừa làm cho Trưởng Công an xã, cán bộ kế cận và cán bộ dự nguồn cho chức danh Trưởng Công an xã đồng bằng, đô thị tại Trường Chính trị tỉnh, có 84 học viên theo học, đồng thời mở 1 lớp sơ cấp cho 57 học viên. Việc tuyển chọn người đi đào tạo các lớp nghiệp vụ công an theo đúng kế hoạch, tiêu chuẩn và phù hợp với nhu cầu thực tế của địa phương. Kết quả lớp trung cấp tốt nghiệp đạt 85%, lớp sơ cấp đạt 100%.

- Công tác vận động nhân dân tham gia thực hiện Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm, phòng chống ma túy; giữ gìn trật tự án toàn xã hội: Thực hiện Phong trào quần chúng bảo vệ an ninh tổ quốc, các phòng chức năng của Công an tỉnh đã phối hợp Công an các đơn vị địa phương; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Hội Nông dân tỉnh, Hội Phụ nữ tỉnh, Liên đoàn lao động tỉnh, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh, Sở Giáo dục và Đào tạo, Chi cục Phòng chống tệ nạn xã hội tỉnh, trường Đại học dự bị dân tộc,… tổ chức 94 lớp tập huấn phòng, chống ma tuý với trên 9.550 người tham dự; tổ chức 28 buổi tuyên truyền cho quần chúng nhân dân và học sinh với hơn 8.000 người tham dự. Ngoài ra còn tổ chức 08 cuộc thi phòng chống ma túy ở 08 đơn vị trường học, với nội dung Luật Phòng, chống ma tuý; phương thức, thủ đoạn hoạt động của bọn tội phạm ma tuý; tác hại của ma tuý, dấu hiệu của con nghiện và việc ngăn chặn, phòng ngừa cùng giáo dục con nghiện tại cộng đồng.  Bên cạnh đó các phòng chức năng của Công an tỉnh còn phối hợp với công an của các xã, phường, thị trấn trong tỉnh vận động cán bộ nhân dân ở khu vực nhà máy đóng tàu Cam Ranh, khu vực dự án dịch vụ nghề cá Bắc Hòn Ông thuộc xã Phước Đồng, Nha Trang và tình trạng ô nhiễm môi trường khu vực dân cư ở nhà máy đóng tàu Hyundai - Vinashin (Ninh Hòa), không tổ chức khiếu kiện đông người.

- Tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia giữ gìn trật tự an toàn giao thông: Lực lượng cảnh sát giao thông đã in, cấp phát 11.000 thư bướm, 39 đĩa CD, 8.000 tờ rơi, treo 89 băng rôn với nội dung tuyên truyền về luật giao thông cho lái xe, phụ xe và cán bộ nhân dân trong các dịp lễ và tết nguyên đán; tổ chức 09 đợt tuyên truyền lưu động trong thành phố, khu vực đông dân cư phức tạp về trật tự an toàn giao thông và thường xảy ra tai nạn; tổ chức tuyên truyền Luật giao thông đường bộ, đường sắt cho 10.370 lượt cán bộ, nhân dân, học sinh, sinh viên, các đơn vị quân đội đóng chân trên địa bàn tỉnh và nhân dân sống dọc hai bên tuyến đường sắt. Phối hợp với Báo Khánh Hòa, Báo Công an nhân dân, Đài Phát thanh - Truyền hình Khánh Hòa xây dựng 16 phóng sự, 03 tin bài, dựng 13 bảng ảnh tuyên truyền công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường thủy nội địa đặt tại địa bàn các xã ven biển như xã Vạn Thạnh, Vạn Giã huyện Vạn Ninh; xã Ninh Hải, Ninh Thủy huyện Ninh Hòa; Cam Bình thị xã Cam Ranh…được đông đảo cán bộ, nhân dân và học sinh đến xem. Bên cạnh đó còn phối hợp với Ban An toàn giao thông của tỉnh tổ chức hội thi “Tìm hiểu luật giao thông đường thủy nội địa” tỉnh Khánh Hòa lần thứ I năm 2008 theo kế hoạch của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia; phối hợp với trường Phổ thông cơ sở Lê Thanh Liêm, xã Phước Đồng, thành phố Nha Trang tổ chức thi đố em “Tìm hiểu Luật giao thông đường thủy nội địa”. Đêm thi chung kết có trên 700 em học sinh và nhân dân đến tham gia cổ vũ cho hội thi. Ngoài ra còn tổ chức hội thi đố em “Tìm hiểu Luật giao thông đường thủy nội địa” tại 04 trường PTCS của huyện Ninh Hòa thu hút hơn 1.000 học sinh và nhân dân đến tham dự. Phát động cuộc thi “Tìm hiểu luật giao thông đường thủy nội địa” cho cán bộ công nhân viên trong toàn tỉnh. Duy trì thường xuyên công tác tuyên truyền bằng hình ảnh trực quan cho cán bộ và nhân dân (định kỳ thay ảnh 3 tháng/lần) tập trung chủ yếu cho các đối tượng là học sinh, sinh viên trong các trường học.  

- Vận động nhân dân tham gia thực hiện Đề án I trong Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm: Phát hành mỗi quí 1 số Bản tin tuyên truyền phòng chống tội phạm. Nội dung chủ yếu tuyên truyền về phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc, cuộc vận động “Xây dựng lực lượng công an nhân dân vì nước quên thân, vì dân phục vụ”, “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong lực lượng công an Khánh Hoà (kể cả công an xã); phương thức thủ đoạn hoạt động của tội phạm và tệ nạn xã hội, các văn bản pháp luật liên quan. Bản tin được phát hành đến các thôn, xóm, cơ quan doanh nghiệp trong tỉnh, được quần chúng nhân dân đồng tình đón nhận. Thông qua Bản tin, quần chúng một số địa phương như huyện Ninh Hòa, Cam Lâm, thành phố Nha Trang đã nêu cao cảnh giác, kịp thời phát hiện và tố giác cho lực lượng công an truy bắt được bọn tội phạm.

Công an các huyện, thị xã, thành phố phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp chỉ đạo công an và Mặt trận Tổ quốc xã, phường, thị trấn tiếp tục thực hiện Đề án I trong chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm về “Phát động toàn dân tham gia phòng ngừa, phát hiện, tố giác tội phạm; quản lý, giáo dục, cảm hoá những người lầm lỗi tại cộng đồng dân cư”, đã thu được những kết quả tích cực, góp phần giữ gìn an ninh trật tự ở cơ sở. Phối hợp tổ chức vận động quần chúng tham gia công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm, giữ gìn an ninh trật tự với các hình thức như thông qua các hội nghị cụm dân cư thôn xóm, làng bản, khu phố, các tổ chức, đoàn thể quần chúng, các cơ quan, doanh nghiệp, các buổi sinh hoạt nội, ngoại khoá trong các trường học với trên 50 ngàn lượt người tham dự; hướng dẫn nhân dân sử dụng các biện pháp thông tin tội phạm cho công an như: Điện thoại, thùng thư tố giác tội phạm, trực tiếp báo… Kết quả quần chúng nhân dân phát hiện bắt giữ hàng trăm vụ, nhất là các vụ buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng trái phép các chất ma tuý. Theo thống kê, thành phố Nha Trang có 216 thùng thư tố giác tội phạm, quần chúng phát hiện báo cho công an 257 nguồn tin có giá trị giúp công an điều tra, xác minh phục vụ công tác đấu trang phòng ngừa tội phạm; lực lượng công an cơ sở phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tổ chức quản lý, giáo dục, cảm hóa 466 người lầm lỡ tại cộng đồng dân cư; tổ chức kiểm điểm trước dân 104 đối tượng, đưa vào quản lý theo Nghị định 163/CP 103 đối tượng, đưa vào cơ sở giáo dục 23 đối tượng, trường giáo dưỡng 15 đối tượng, vận động 12 đối tượng có lệnh truy nã ra đầu thú.

- Vận động nhân dân tham gia phòng chống cháy nổ: Lực lượng công an đã phối hợp với các đội dân phòng của xã, phường, thị trấn, bảo vệ cơ quan doanh nghiệp tích cực tham gia phòng cháy chữa cháy, thường xuyên tập luyện và tuyên truyền cách phòng ngừa, cách xử lý khi có tình huống cháy xảy ra, ý thức của quần chúng nhân dân đã được nâng cao trong công tác phòng cháy, chữa cháy. Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy thường xuyên phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng tuyên truyền về công tác phòng cháy, chữa cháy, đã xây dựng 17 phóng sự viết và cung cấp 50 tin, tuyên truyền miệng 57 buổi với 4.980 người tham gia, mở 84 lớp tập huấn nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy cho lực lượng phòng cháy, chữa cháy cơ sở, có 5.866 đội viên tham gia đạt kết quả tốt.

Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh vào dịp tết nguyên đán, tuần lễ quốc gia an toàn vệ sinh lao động - phòng chống cháy nổ, ngày toàn dân pòng cháy, chữa cháy. Vận động các cơ quan doanh nghiệp trong tỉnh treo 146 băng rôn, khẩu hiệu tuyên truyền về phòng cháy, chữa cháy; tổ chức hội thao kỹ thuật nghiệp vụ chữa cháy các doanh nghiệp tỉnh Khánh Hòa với 16 đội tham gia. Nhân ngày toàn dân phòng cháy, chữa cháy (4/10) hàng năm, nhiều địa phương trong tỉnh đã tổ chức mít tinh, diễu hành biểu dương lực lượng, các cơ quan doanh nghiệp treo 628 băng rôn, khẩu hiệu hưởng ứng, tuyên truyền về phòng cháy chữa cháy.

2.4. Trường Chính trị tỉnh

Triển khai thực hiện Quyết định số 38/2006/QĐ-UBND ngày 06 tháng 6 năm 2006 của Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa về việc ban hành kế hoạch thực hiện Đề án Phát huy vai trò của cơ quan và cán bộ Tư pháp trong phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ và nhân dân ở xã, phường, thị trấn từ năm 2006 đến năm 2010. Trường Chính trị ngoài các môn lý luận Nhà nước - pháp luật; pháp luật đại cương của chương trình môn học đã có của các lớp, trường đã lồng ghép, biên soạn giảng dạy thêm một số luật như Luật Phòng, chống tham nhũng; Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, Luật Khiếu nại tố cáo… vào tiết học của các lớp. Bên cạnh đó, trường cũng chỉ đạo Khoa Nhà nước và pháp luật biên soạn các tài liệu giáo trình đưa vào giảng dạy đối với các đối tượng cụ thể, kết quả đã triển khai biên soạn được các tập tài liệu bồi dưỡng văn phòng - văn thư cho các cán bộ văn thư của huyện, xã và đưa vào giảng dạy đạt kết quả tốt 3 tập tài liệu giáo trình “Đào tạo, bồi dưỡng Chủ tịch Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân”. Trong công tác đào tạo, bồi dưỡng trường đã mở 05 lớp Cao cấp chính trị với 569 học viên; 04 lớp Cao đẳng, đại học chuyên ngành với 352 học viên; 31 lớp Trung cấp lý luận chính trị với 2161 học viên và 10 Trung cấp chuyên ngành với 850 học viên (trong đó có 01 lớp trung cấp luật cho đối tượng là cán bộ tư pháp xã, phường, thị trấn với 111 học viên). Ngoài ra nhà trường còn mở 35 lớp tập huấn, bồi dưỡng với 2517 học viên, góp phần quan trọng trong việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tư pháp; văn phòng của các xã, phường, thị trấn trong toàn tỉnh.

II. Một số nhận xét, đánh giá và kiến nghị

1. Sự phối hợp tham gia thực hiện Đề án của các cơ quan thành viên

Với trách nhiệm chủ trì đề án tại địa phương, Sở Tư pháp đã tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 38/2006/QĐ-UBND về việc ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án Phát huy vai trò của cơ quan và cán bộ tư pháp trong phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ nhân dân ở xã, phường, thị trấn từ năm 2006 đến năm 2010 và Quyết định số 1021/QĐ-UBND về việc thành lập Ban chỉ đạo Chương trình hành động quốc gia phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ và nhân dân xã, phường, thị trấn tỉnh Khánh Hòa từ năm 2006 đến năm 2010.

Sau khi có kế hoạch của Ủy ban nhân dân tỉnh triển khai thực hiện Chương trình, các đơn vị thành viên đã chủ động triển khai các hoạt động trong ngành mình cụ thể bằng kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật hàng năm của từng đơn vị. Ngoài trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, các thành viên đã có sự phối hợp hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng.

- Sở Tư pháp chủ trì, phối hợp với Tòa án, Công an trong việc thực hiện các chuyên mục pháp luật và cuộc sống giao lưu trực tuyến trên sóng FM về Giao thông đường bộ, Bộ luật Dân sự, tố tụng Dân sự, Hôn nhân và gia đình;

- Sở Tư pháp chủ trì, phối hợp với Tòa án, Công an thực hiện các phóng sự, tọa đàm tuyên truyền về pháp luật phát trên sóng truyền hình tỉnh Khánh Hòa.

2. Nhận xét, đánh giá kết qủa thực hiện Đề án

2.1. Các hoạt động của Đề án đã được triển khai và thực hiện nghiêm túc từ tỉnh đến cơ sở, nhất là hoạt động tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ tư pháp cấp xã được thực hiện định kỳ ở khắp các xã, phường, thị trấn trong tỉnh.

Việc thực hiện Đề án đã tạo chuyển biến trên các mặt cụ thể như sau:

- Thông qua việc bồi dưỡng lý luận chính trị, kiến thức pháp luật và tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ các cơ quan tư pháp, đặc biệt là cán bộ tư pháp xã, phường, thị trấn thì năng lực phổ biến, giáo dục pháp luật của cán bộ các cơ quan tư pháp ngày càng được nâng cao;

- Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong giai đoạn hiện nay đã được các cấp lãnh đạo quan tâm và chỉ đạo sâu sát hơn nên đã thu hút được nhiều nguồn lực trong xã hội, tạo được sự đồng thuận, phối hợp, lồng ghép giữa các cơ quan chức năng, các đoàn thể và nhân dân, qua đó vai trò của các cơ quan tư pháp và cán bộ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được quan tâm và đầu tư đúng mức hơn. 

- Thông qua các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng, hoạt động tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý, xét xử lưu động và thi hành án dân sự đã góp phần nâng cao nhận thức pháp luật và ý thức thực thi pháp luật của nhân dân ở xã, phường, thị trấn.

- Xây dựng và vận hành có hiệu quả cơ chế phối hợp giữa cơ quan tư pháp với các cơ quan, tổ chức của hệ thống chính trị (Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể của Mặt trận) trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân ở xã, phường, thị trấn.

2.2. Một số tồn tại:

- Một số hoạt động của Đề án chưa được thực hiện đều khắp ở các huyện trong tỉnh nhất là các huyện miền núi, các xã thuộc vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, điển hình như các hoạt động lồng ghép phổ biến, giáo dục pháp luật qua hoạt động thi hành án ở xã, phường, thị trấn; xây dựng các mô hình phối hợp cụ thể giữa các cơ quan Tư pháp với các cơ quan, tổ chức của hệ thống chính trị cấp xã trong công tác tuyên truyền, phổ biến các văn bản pháp luật; tập huấn nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng là công an xã, cho cán bộ làm công tác tư vấn pháp luật…

- Hoạt động tập huấn cho cán bộ tư pháp cấp xã tuy được tổ chức thường xuyên theo định kỳ nhưng do thời gian tổ chức lớp tập huấn ngắn (thường tổ chức từ 1 đến 2 ngày) lại kết hợp nhiều nội dung nên chưa chuyên sâu, cán bộ tư pháp xã tham gia tập huấn không đầy đủ, trong khi lực lượng này lại thường xuyên thay đổi, gây không ít khó khăn cho việc tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cũng như triển khai thực hiện Đề án ở các xã, phường, thị trấn thuộc tỉnh.

- Trong công tác chỉ đạo, điều hành ở một số đơn vị trong tỉnh chưa kịp thời, chưa chủ động tổ chức triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật khi được phân công theo kế hoạch, vẫn còn một số lãnh đạo đơn vị có tư tưởng ỷ lại, cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là của ngành tư pháp chứ không phải của đơn vị mình, hoặc giao cho cán bộ chuyên trách Tư pháp - hộ tịch cấp xã đảm nhiệm.

- Kinh phí thực hiện Đề án đối với cấp huyện và xã không có, các đơn vị phải tự trang trải bằng nguồn kinh phí khoán hàng năm cho hoạt động của đơn vị mình, điều này cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc triển khai các hoạt động của Đề án, trong khi nội dung chính hoạt động của Đề án lại tập trung chủ yếu đến cán bộ tư pháp cấp xã.

3. Bài học kinh nghiệm qua thực hiện Chương trình

- Sự lãnh đạo của cấp Ủy đảng và sự chỉ đạo thực hiện của lãnh đạo các cơ quan, đơn vị trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ là một tất yếu, phải có kế hoạch ngay từ đầu năm, triển khai và phân công nhiệm vụ cụ thể; kịp thời đánh giá, rút kinh nghiệm trong mỗi hoạt động; biểu dương, khen thưởng các cá nhân, đơn vị có nhiều thành tích; nhân rộng những sáng tạo, cách làm hay trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; gắn công tác phổ biến, giáo dục pháp luật với phong trào thi đua của các cơ quan, đơn vị.

- Tăng cường trách nhiệm của các thành viên Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của mỗi cơ quan, đơn vị, có sự phân công, phân nhiệm rõ ràng. Mỗi thành viên của Hội đồng phối hợp phải phát huy cao trách nhiệm, chủ động triển khai nhiệm vụ, đồng thời phối hợp với các cơ quan, đơn vị trong Hội đồng để thúc đẩy hoạt động tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật một cách đồng bộ.

- Cần chú trọng đến công tác xây dựng, bồi dưỡng kiến thức pháp luật và trình độ lý luận chính trị cho cán bộ Tư pháp và đội ngũ làm công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong hiện tại và đội ngũ kế cận trong tương lai mới đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ đề ra.

- Các cơ quan, đơn vị khi xây dựng kế hoạch kinh phí hoạt động hàng năm của mình cần phải bố trí nguồn kinh phí cần thiết để đảm bảo cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được duy trì đều đặn và có hiệu quả, trong đó chú ý đến việc tổ chức các lớp tập huấn về pháp luật và phải dành một phần kinh phí để đầu tư cho Tủ sách pháp luật. 

4. Đề xuất, kiến nghị

- Tiếp tục triển khai thực hiện các hoạt động của Đề án có hiệu quả, đề nghị Bộ Tư pháp và Ban chỉ đạo đề án của Trung ương đề xuất với Chính phủ có kế hoạch củng cố nguồn nhân lực đối với cơ sở (tăng thêm biên chế cho tư pháp cấp xã); đồng thời có chính sách hỗ trợ, đãi ngộ cho lực lượng tuyên truyền viên và hòa giải viên ở cơ sở.

- Để duy trì và tiếp tục triển khai tốt công tác tập huấn nâng cao năng lực phổ biến giáo dục pháp luật cho cán bộ tư pháp và nâng cao nhận thức pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn, kiến nghị Bộ Tư pháp xem xét, hỗ trợ về kinh phí.   

- Quán triệt ý thức, nhận thức về tầm quan trọng của công tác xét xử lưu động, có tác động rất lớn trong công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật. Kiến nghị các cơ quan Trung ương xem xét, hỗ trợ về kinh phí cho các hoạt động cần thiết để xét xử lưu động như kinh phí mua sắm phương tiện đi lại, mua sắm hệ thống âm thanh nhằm bảo đảm cho hoạt động xét xử lưu động đạt kết quả tốt.

Trên đây là báo cáo tổng kết Chương trình hành động quốc gia về phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 2005 đến năm 2010 của tỉnh Khánh Hoà./.

(Đính kèm Phụ lục thống kê tổng kết việc phát huy vai trò của cơ quan và cán bộ tư pháp trong phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn).